Το χλωμό μέλλον της αμερικανο-βρετανικής συμμαχίας | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Το χλωμό μέλλον της αμερικανο-βρετανικής συμμαχίας

Πώς ξηλώνεται η ειδική σχέση
Περίληψη: 

Είναι τόσο ειρωνικό και τραγικό το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, που τώρα βρίσκεται σε μια αναμφισβήτητα ταπεινωτική κατάσταση, υποστηρίζει την μείωση του διεθνούς ρόλου των ΗΠΑ από την διοίκηση του Trump, γεγονός που με την σειρά του θα βλάψει ζωτικά συμφέροντα της βρετανικής εθνικής ασφάλειας. Κατά τον ίδιο τρόπο, η Ουάσινγκτον βλάπτει τον σύμμαχό της, ζητωκραυγάζοντας για ένα σκληρό Brexit και για την αποδυνάμωση της ΕΕ.

Ο JEFFREY A. STACEY είναι πρώην αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών στην διοίκηση Obama, πρώην ερευνητικός βοηθός και λογογράφος του Sir Edward Heath και συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο Integrating Europe [1].

Παρά τους περιστασιακούς πανικούς της στερλίνας και την πτώση της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης, η Βρετανίδα πρωθυπουργός Theresa May [2] έχει εντείνει την δέσμευση της κυβέρνησής της να προχωρήσει με ένα λεγόμενο σκληρό Brexit [3], μια πλήρη αποχώρηση από την συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν σοφό να επανεξετάσει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει την ΕΕ με βάση μια μη δεσμευτική ψήφο, καθώς ένα από τα κύρια κόστη θα ήταν η απώλεια του δυσανάλογα μεγάλου παγκόσμιου ρόλου της χώρας, αντικατοπτρίζοντας την εθνικιστική στροφή των Ηνωμένων Πολιτειών με την εκλογή του προέδρου Donald Trump.

08092017-1.jpg

Η Βρετανίδα πρωθυπουργός, Theresa May, και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατά την διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο, στην Ουάσιγκτον, τον Ιανουάριο του 2017. KEVIN LAMARQUE / REUTERS
--------------------------------------------------------------

Από όλες τις απόψεις, ο Trump και η May τα βρήκαν [μεταξύ τους] στην πρώτη τους συνάντηση τον Ιανουάριο. Εντούτοις, πριν καν η Μέι προσγειωθεί στην Άγκυρα την επόμενη μέρα για μια σύνοδο κορυφής με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Τραμπ είχε εκδώσει την μουσουλμανική απαγόρευση για επτά χώρες, προκαλώντας πολλά τμήματα της βρετανικής κοινωνίας και του Κοινοβουλίου να πιέσουν την πρωθυπουργό να απαντήσει με κάποιο τρόπο. Πάνω από δύο εκατομμύρια υπέγραψαν μια αίτηση ζητώντας της να ακυρώσει την πρόσκλησή της προς τον Trump να επισκεφθεί την βασίλισσα Ελισάβετ Β'.

Αν υποθέσουμε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι όντως σε πορεία για ένα σκληρό Brexit, βρίσκεται σε επισφαλή θέση. Επί του παρόντος, η ιστορικά σημαντική ειδική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει καταστεί άκρως ανισόρροπη, με την κυβέρνηση της Μέι να αναλαμβάνει τον ρόλο του υποτακτικού σε μια νέα αμερικανική κυβέρνηση που ξεχειλίζει από κομπασμούς και αυτοπεποίθηση -και που πιστεύει ότι ο κόσμος τείνει προς την εθνικιστική κατεύθυνσή της. Στην πραγματικότητα, ο εθνικισμός του Trump ενδέχεται να επιταχύνει την πτώση της εγχώριας στήριξης της Μέι.

Ακόμη και αν η επιτυχημένη συνάντησή τους επρόκειτο να μεταφραστεί σε οτιδήποτε διαρκές, η ειδική σχέση δεν μοιάζει πλέον με την αξιόπιστη στενή διμερή σχέση στην καρδιά της μεγαλύτερης Δυτικής συμμαχίας όπως ήταν κάποτε. Η Μέι χρειάζεται ακόμα τον Trump για υποστήριξη στο Brexit και για μια εμπορική συμφωνία, και ο Trump χρειάζεται ακόμα την υποστήριξη του παλαιότερου και πιο αξιόπιστου συμμάχου των Ηνωμένων Πολιτειών για την δική του πρωτόπειρη νομιμοποίηση. Ωστόσο, ο κάθε ηγέτης ενισχύει τώρα τις πολιτικές του άλλου που δεν είναι προς το συμφέρον ούτε των Ηνωμένων Πολιτειών ούτε του Ηνωμένου Βασιλείου και των αντίστοιχων πληθυσμών τους, και μπορεί στην πραγματικότητα να τους βλάψουν.

Η ειδική σχέση ήταν εξαιρετικά σημαντική για την οικοδόμηση και την προάσπιση της φιλελεύθερης διεθνούς τάξης. Αλλά οι ρωγμές και τα χάσματα σε αυτό το 70ετές σύστημα συμμαχιών αυξάνονται μέρα με την ημέρα. Στην πραγματικότητα, αρχίζει να φαίνεται ότι μέχρι την ώρα που θα ξανασυναντηθούν ξανά, θα είναι σχεδόν σαν δυο τυχάρπαστοι ηγέτες να δίνουν τα χέρια για μια συμφωνία ώστε να κάνουν τις δύο χώρες τους πιο αδύναμες. Όλα αυτά θα εισαγάγουν έναν πρωτοφανή βαθμό ειρωνείας στην ιστορική σχέση τους, αλλά και ένα δίκαιο ποσό τραγωδίας όταν θα εξετάζονται μέσα από τον φακό της γεωστρατηγικής.

Υπολογίστε ότι, για κανέναν άλλο λόγο εκτός από την λαϊκιστική κοσμοθεωρία του Trump και των συμβούλων του, οι Ηνωμένες Πολιτείες απομακρύνονται γρήγορα από τις πολυάριθμες δεσμεύσεις τους ως προς την διεθνή τάξη. Η πρόκληση της ανάμειξης της Ρωσίας στις εκλογές των ΗΠΑ, ο τορπιλισμός της Trans-Pacific Partnership και η ipso facto [δηλαδή, εκ του γεγονότος αυτού] ενίσχυση της Κίνας, η υπονόμευση της πολιτικής της «μιας Κίνας» με την αποδοχή του τηλεφωνήματος από τον πρόεδρο της Ταϊβάν, η εκχώρηση εξουσίας στην Ρωσία στις συνομιλίες για την Συρία, ο ρόλος της υπηρέτριας στην ιστορική ρήξη μεταξύ των συμμάχων μας στο Περσικό Κόλπο και η ρητορική υπονόμευση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, έχουν όλα αποδυναμώσει την ισχύ και το ανάστημα των ΗΠΑ στο εξωτερικό. Το τράβηγμα του χαλιού κάτω από το Μεξικό, η άσκοπη αύξηση των εντάσεων με το Ιράν που απειλούν την πυρηνική συμφωνία, η απόδοση στον ηγέτη της Βόρειας Κορέας Kim Jong Un ίσου αναστήματος κατά την κρίση με την Πιονγκγιάνγκ με την συνάντηση του Kim αυτοπροσώπως και ίσως όχι χωρίς να απαιτεί αποπυρηνικοποίηση, και με τις προσωπικές προσβολές στενών συμμάχων, όπως η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Μάλκομ Τούρμπουλ, έχουν κάνει περαιτέρω ζημίες στην εικόνα και την επιρροή της Ουάσινγκτον σε ολόκληρο τον κόσμο. Όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι η τάση θα συνεχιστεί.

ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ

Από την πλευρά του, το Brexit πρόκειται να κοστίσει στο Ηνωμένο Βασίλειο τον υπερμεγέθη ρόλο που διαδραματίζει στην φιλελεύθερη τάξη. Έχει ήδη αισθανθεί το οικονομικό κόστος της υπερψήφισης του «εκτός» μέσω της αποδυνάμωσης της βρετανικής λίρας, της αστάθειας στην χρηματιστηριακή αγορά και της μείωσης της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης. Εάν η χώρα προχωρήσει με το Brexit πλήρως, οι πολυεθνικές εταιρείες θα φύγουν, οι ξένες άμεσες επενδύσεις θα μειωθούν και πολλοί από τους κατοίκους της οικονομίας της γνώσης της χώρας και του τομέα των υπηρεσιών θα μετακομίσουν. Θα ακολουθήσουν η μειωμένη αύξηση του ΑΕΠ, η υψηλότερη ανεργία και η πτώση του βιοτικού επιπέδου.