Οι αμφισβητήσιμες αντιτρομοκρατικές επιδόσεις της Ρωσίας | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Οι αμφισβητήσιμες αντιτρομοκρατικές επιδόσεις της Ρωσίας

Γιατί η Μόσχα είναι αναξιόπιστος εταίρος για την Δύση

Θεωρητικά, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στην ίδια πλευρά στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας [1]. Αμφότερες οι χώρες έχουν υποστεί ισλαμιστικές εξτρεμιστικές επιθέσεις στο έδαφός τους, και αμφότερες αντιτίθενται στο Ισλαμικό Κράτος (ή ISIS). Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, δήλωνε συχνά ότι ήταν έτοιμος να συνεργαστεί με την Ρωσία στην Συρία, και τον Ιούνιο του 2016 πρότεινε [2] μια στρατιωτική συνεργασία. Και ο διάδοχός του, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι καλωσορίζει την βοήθεια του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν κατά του ISIS. Στις 11 Νοεμβρίου, ο Trump και ο Πούτιν επιβεβαίωσαν την αποφασιστικότητά τους να νικήσουν το ISIS στην Συρία με κοινή δήλωσή τους [3] και δέκα ημέρες αργότερα συζήτησαν τηλεφωνικά [4] την αντιτρομοκρατική συνεργασία.

27112017-1.jpg

Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, σε συνάντησή του με τον πρόεδρο της Συρίας, Μπασάρ αλ-Άσαντ, στο θέρετρο Σότσι της Μαύρης Θάλασσας, τον Νοέμβριο του 2017. MIKHAIL KLEMENTYEV / REUTERS
-----------------------------------------------------------------------------

Αυτή η αισιοδοξία για την συνεργασία με την Ρωσία στην τρομοκρατία, ωστόσο, είναι λανθασμένη. Από την Συρία μέχρι το Αφγανιστάν, ο Πούτιν έκανε περισσότερα για να ενθαρρύνει την τρομοκρατία παρά για να την καταπολεμήσει, ενώ η Μόσχα διατηρεί δεσμούς με τρομοκρατικές ομάδες όπως η Χεζμπολάχ και οι Ταλιμπάν. Οι επιδόσεις της Ρωσίας δείχνουν ότι ποτέ δεν θα είναι έντιμος μεσολαβητής ή αξιόπιστος συνεργάτης της Δύσης για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Η ΣΥΡΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ

Για να καταλάβουμε την ανοησία να υπολογίζει κάποιος την Ρωσία ως σύμμαχο στην αντιτρομοκρατία, δεν χρειάζεται να κοιτάξουμε πέρα από την Συρία, όπου από την αρχή της εξέγερσης το 2011 στόχος της ήταν να στηρίξει το καθεστώς του προέδρου Bashar al-Assad. Αυτό, κι όχι να καταπολεμηθεί το ISIS ή άλλες τρομοκρατικές ομάδες, ήταν ο κύριος σκοπός της στρατιωτικής παρέμβασης της Μόσχας στην Συρία τον Σεπτέμβριο του 2015.

Δείτε το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των όπλων που διέθεσε η Μόσχα στην Συρία δεν είχε καμία σχέση με την καταπολέμηση του ISIS. Οι προηγμένες μονάδες αεράμυνας και ναυτικού που ανέπτυξε η Ρωσία επέτρεψαν στην Μόσχα να επεκτείνει την παρουσία της και να προβάλλει ισχύ, υποδηλώνοντας ότι ο πραγματικός της στόχος [5] ήταν να περιοριστεί η ικανότητα της Δύσης να ελιχθεί στην περιοχή. Πολυάριθμες [6] αναφορές [7] έδειξαν ότι οι περισσότερες αεροπορικές επιδρομές της Ρωσίας ήταν εκτός των ελεγχόμενων από το ISIS περιοχών και επικεντρώνονταν κυρίως στην βασική συριακή αντιπολίτευση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτά τα χτυπήματα συνέβαλαν στην ενίσχυση [8] του ISIS.

Επιπλέον, η Ρωσία δεν θα διστάσει να συμμαχήσει με τρομοκρατικές ομάδες εάν πιστεύει ότι κάτι τέτοιο θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της. Λίγο μετά την παρέμβαση του Πούτιν στην Συρία, σύμφωνα με αναφορές η Χεζμπολάχ και η Μόσχα [9] καθιέρωσαν κοινές αίθουσες επιχειρήσεων στην Λατάκια και στην Δαμασκό. Τον Νοέμβριο του 2015, η Μόσχα και η Χεζμπολάχ άρχισαν «επίσημα» [10] να συνεργάζονται στην χώρα για να δημιουργήσουν κανάλια επικοινωνίας και ενδεχομένως να συντονίσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Συρία, αν και η πρώτη αντιπροσωπεία της Χεζμπολάχ επισκέφθηκε [11] την Μόσχα τον Οκτώβριο του 2011. Πιο πρόσφατες εκθέσεις [12] δείχνουν ότι η Χεζμπολάχ μέχρι που μάχεται μαζί με τα ρωσικά στρατεύματα στην Συρία. Σύμφωνα [13] με την έκθεση του Ιδρύματος Carnegie για την Διεθνή Ειρήνη τον Ιανουάριο του 2017, ένας διοικητής της Χεζμπολάχ που στάθμευε στο Χαλέπι δήλωσε ότι «η σχέση μας με τους Ρώσους είναι καλύτερη από εξαιρετική».

ΔΙΠΛΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ

Η αναξιοπιστία της Ρωσίας απέναντι στην τρομοκρατία δύσκολα περιορίζεται στην Συρία. Δείτε επίσης το Αφγανιστάν, όπου στα τέλη του 2007 η Μόσχα άνοιξε μια γραμμή επικοινωνίας με τους Ταλιμπάν. Ένας ανώτερος αξιωματούχος των Ταλιμπάν δήλωσε σχετικά με τις πρώτες αυτές επαφές: «Είχαμε έναν κοινό εχθρό ... Χρειαζόμασταν υποστήριξη για να απαλλαγούμε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους στο Αφγανιστάν και η Ρωσία ήθελε όλα τα ξένα στρατεύματα να εγκαταλείψουν το Αφγανιστάν το συντομότερο δυνατόν».

Βεβαίως, ο Πούτιν εξακολούθησε να υποστηρίζει τις προσπάθειες των ΗΠΑ ενώ επικοινωνούσε με τους Ταλιμπάν. Στις αρχές του 2009, η Μόσχα βοήθησε [15] να δημιουργηθεί το Northern Distribution Network, μια οδός εφοδιασμού από την Ανατολική Ευρώπη μέχρι τα σύνορα Αφγανιστάν-Ουζμπεκιστάν, και έδωσε στις Ηνωμένες Πολιτείες την δυνατότητα να περνά θανατηφόρες στρατιωτικές προμήθειες στο Αφγανιστάν. Αλλά η Μόσχα συμφώνησε σε αυτό μόνο αφού άσκησε πιέσεις [16] στο Κιργιστάν να κλείσει την αεροπορική βάση του Μανάς την οποία η χώρα μισθώνει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, φέτος, οι εκθέσεις ανέφεραν ότι η υποστήριξη της Μόσχας προς τους Ταλιμπάν πήγε πέρα από την διπλωματία. Ανώτεροι Δυτικοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι, όπως ο στρατηγός του Στρατού των ΗΠΑ και Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής του ΝΑΤΟ για την Ευρώπη, Curtis Scaparrotti [17], μίλησαν [18] για το ότι η Μόσχα οπλίζει τους Ταλιμπάν τουλάχιστον από τον Φεβρουάριο [19] του τρέχοντος έτους. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Rex Tillerson, δήλωσε τον Απρίλιο [20]: «Στον βαθμό που η Ρωσία προμηθεύει όπλα στους Ταλιμπάν, αυτή είναι μια παραβίαση, προφανώς, των διεθνών κανόνων και παραβιάζει τους κανόνες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».

Κάποιοι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι Ταλιμπάν ίσως απλά να έβαλαν στο χέρι μεγάλα αποθέματα ρωσικών όπλων που παρέμειναν στο Αφγανιστάν μετά την σοβιετική κατοχή. Αν και αυτό είναι αναμφισβήτητα μέρος της εικόνας, έμαθα από έναν Αφγανό αξιωματούχο σε πρόσφατο ταξίδι στην χώρα, ότι η αφγανική κυβέρνηση έχει κατασχέσει καινούργιο ρωσικό στρατιωτικό εξοπλισμό από τους Ταλιμπάν, εξοπλισμό που κατασκευάστηκε πολύ μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Το εάν η οργάνωση έλαβε αυτά τα όπλα απευθείας από τη Μόσχα παραμένει ασαφές. (Η Μόσχα, σε αντίθεση με την Ουάσινγκτον, δεν απαγορεύει τις δευτερογενείς πωλήσεις όπλων). Ανεξαρτήτως αυτού, θα πρέπει να δημιουργήσει επιπλέον αμφιβολίες για την αξιοπιστία της Μόσχας ως εταίρου στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Ο σύμμαχος της Ρωσίας, το Ιράν, ενισχύει επίσης την υποστήριξή του προς τους Ταλιμπάν. Αυτό φαίνεται να έχει ελάχιστη λογική με μια πρώτη ματιά, δεδομένου ότι η οργάνωση αυτή είναι παραδοσιακά αντι-σιιτική. Ωστόσο, από γεωπολιτική άποψη, η Τεχεράνη έχει βάσιμους λόγους να ανατρέψει την κατά των Ταλιμπάν πολιτική της. Η περιορισμένη υποστήριξη προς τους Ταλιμπάν, για παράδειγμα [21], θα επιτάχυνε την απόσυρση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν, την οποία επιθυμούν τόσο η Μόσχα όσο και η Τεχεράνη. Ανώτεροι αξιωματούχοι του Αφγανιστάν ισχυρίζονται ότι έλαβαν αναφορές των υπηρεσιών πληροφοριών ότι το Ιράν εξόπλιζε τους Ταλιμπάν με όπλα από τη Μόσχα. Ο αναπληρωτής κυβερνήτης της επαρχίας Farah, ο Mohammad Younis Rasooli, είπε [21] αυτή την άνοιξη ότι «η Ρωσία, με την βοήθεια του Ιράν, εξοπλίζει τους Ταλιμπάν με προηγμένα όπλα».

Η Μόσχα αρνείται ότι οπλίζει τους Ταλιμπάν και ισχυρίζεται ότι ο δίαυλος επικοινωνίας τους είναι απαραίτητος επειδή έχουν έναν μεγαλύτερο κοινό εχθρό: Το ISIS. Τον Ιανουάριο του 2016, ο Ειδικός Απεσταλμένος της Ρωσίας στο Αφγανιστάν, Zamir Kabulov, ανέφερε το ISIS όταν είπε [22] ότι «τα συμφέροντα των Ταλιμπάν αντικειμενικά συμπίπτουν με τα δικά μας». Αλλά όταν η Μόσχα άνοιξε για πρώτη φορά ένα κανάλι [επικοινωνίας] με τους Ταλιμπάν στα τέλη του 2007, το ISIS δεν υπήρχε. Πιο πρόσφατα, αξιωματούχοι του Αφγανιστάν ανέφεραν [23] ότι οι Ταλιμπάν δεν θα μπορούσαν να είχαν καταλάβει σύντομα το κέντρο της επαρχίας Kunduz την άνοιξη του τρέχοντος έτους χωρίς την βοήθεια της Μόσχας, ωστόσο το ISIS δεν επιχειρεί στην Kunduz.

Πράγματι, το ISIS στο Αφγανιστάν είναι μια αρκετά μικρή, ποικίλη συλλογή ομάδων αποσυνδεδεμένων από τον πυρήνα του ISIS στο Ιράκ και την Συρία. Οι Ταλιμπάν και το ISIS έχουν συγκρουστεί μερικές φορές, αλλά σε άλλες περιπτώσεις έχουν δεσμευθεί σε ανακωχές ή ακόμα και συνεργάστηκαν. Οι δύο οργανώσεις πραγματοποίησαν κοινές επιχειρήσεις [24] στην επαρχία Sar-e-Pul τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, όπου σύμφωνα με πληροφορίες σκοτώθηκαν 50 πολίτες. Εν τω μεταξύ, η συνεχιζόμενη επαφή της Μόσχας με τους Ταλιμπάν παρέχει στην ομάδα πρόσθετη νομιμοποίηση που δεν θα είχε διαφορετικά.

Από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, ο Πούτιν έχει παρουσιαστεί στην Δύση ως απαραίτητος εταίρος για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, και αυτό τού έχει αποδώσει. Πολλοί έχουν πιστέψει από την αρχή, για παράδειγμα, ότι η συριακή κρίση δεν μπορεί να επιλυθεί χωρίς τη Μόσχα, όσο λανθασμένη και αν μπορεί να είναι η προσέγγισή της. Ωστόσο, η προτεραιότητα του Πούτιν είναι να αποδυναμώσει και να διαιρέσει την Δύση και θα συνεργαστεί με οποιαδήποτε οργάνωση που θα τον βοηθήσει να επιτύχει αυτόν τον στόχο. Η Δύση πιστεύει σε σενάρια που κερδίζουν όλοι (win-win scenarios), αλλά για τον Πούτιν είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος -για να κερδίσει εκείνος, η Δύση πρέπει να χάσει. Οι πολιτικοί της Δύσης θα πρέπει να αναγνωρίσουν τις αληθινές προθέσεις της Μόσχας και να καταδικάσουν την υποστήριξή της προς τρομοκρατικές ομάδες. Θα πρέπει επίσης να εργαστούν για να ανακτήσουν ηγετικούς ρόλους σε βασικές περιοχές όπως η Μέση Ανατολή και να πιέσουν τη Μόσχα να αλλάξει την συμπεριφορά της. Η συγκατάνευση με τη Μόσχα δεν θα φέρει ποτέ αληθινή, διαρκή σταθερότητα. Αντίθετα, θα εξασφαλίσει τον πολλαπλασιασμό των συγκρούσεων για τα επόμενα χρόνια.

Copyright © 2017 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/syria/2017-11-23/russias-questio...

Σύνδεσμοι:
[1] https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2016-12-22/putin-no-p...
[2] https://url.emailprotection.link/?a-mrOQCdr_ySI3Xl5NbPUcO5e_0pvycyXLrmP8...
[3] https://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2017/11/275459.htm
[4] https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/11/21/readout-president...
[5] http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/how-the-russian-...
[6] https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-russia-strikes/f...
[7] https://www.theatlantic.com/international/archive/2017/06/russia-isis-ba...
[8] https://url.emailprotection.link/?atTxuVJr6-idrEz3NDmRHjH_7OD2DkY5CJ-2tD...
[9] http://www.washingtoninstitute.org/policy-
[10] https://url.emailprotection.link/?aZZKgfYQKdh_-DEThRuI_ph81hzPi_fleBcU8M...
[11] http://www.jpost.com/Middle-East/Hezbollah-delegation-visits-Moscow-meet...
[12] https://url.emailprotection.link/?aZZKgfYQKdh_-DEThRuI_pj8_HpGz1VLt6Y2fw...
[13] https://url.emailprotection.link/?alSDxignupAEmV5_IJAhv7gKr4Wz2E1djBFkM6...
[14] https://url.emailprotection.link/?aVm2jPusi4xc9kvWco5ptGbrfOka73osP3B3il...
[15] https://url.emailprotection.link/?a75AbnfgVoHnQYOyP7rbvMwXuJc7j9fF02DlHS...
[16] https://url.emailprotection.link/?aos_CqIzxxoYa9qf4JRFbMhzPM0FWuuEPEzhG1...
[17] https://url.emailprotection.link/?aVm2jPusi4xc9kvWco5ptGbrfOka73osP3B3il...
[18] https://url.emailprotection.link/?aFTNWLINBkTM1FnqTnBtbgTWFFWLlHskEr30Mn...
[19] https://www.armed-services.senate.gov/imo/media/doc/Nicholson_02-09-17.pdf
[20] https://www.state.gov/secretary/remarks/2017/08/273577.htm
[21] https://url.emailprotection.link/?aj1ekItePEFA77wMGSRCV9Il3ykEtpYtRcYQO4...
[22] https://url.emailprotection.link/?a-pzVkuipbQ3vb2jhdBqh4TFD4SbGRwrKlwDhP...
[23] https://url.emailprotection.link/?a7wyMssl_UWWwzpmuyKA4m085f6_nt-2gv6FVz...
[24] http://www.newsweek.com/isis-taliban-join-forces-deadly-attack-afghanist...

Μπορείτε να ακολουθείτε το «Foreign Affairs, The Hellenic Edition» στο TWITTER στην διεύθυνση www.twitter.com/foreigngr αλλά και στο FACEBOOK, στην διεύθυνση www.facebook.com/ForeignAffairs.gr και στο linkedin στην διεύθυνση https://www.linkedin.com/company/foreign-affairs-the-hellenic-edition