Η ρωσική πολιτική στη Μέση Ανατολή | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Η ρωσική πολιτική στη Μέση Ανατολή

Ποια είναι τα διδάγματα για την Δύση

Ο Vladimir Putin αισθάνεται αρκετά άνετα αναφορικά με την μεσανατολική πολιτική της Ρωσίας για να αναφέρει πως «οι ΗΠΑ μπερδεύουν την Αυστρία με την Αυστραλία». Ο σκοπός αυτής της ειρωνείας ήταν να δείξει πως η αμερικανική πολιτική στην Συρία δεν πέτυχε τον σκοπό της γιατί ακολούθησε την αντίστοιχη πολιτική που εφαρμόστηκε στο Αφγανιστάν. Η Μόσχα, όχι μόνο βρίσκεται σε θέση ισχύος στην Συρία και χρησιμοποιεί ως κράτη-μοχλούς της πολιτικής της την Τουρκία και το Ιράν, αλλά θα ανοικοδομήσει την Δαμασκό μαζί με την Κίνα και το Ιράν. Λόγω της σταθερότητας σε πολλά σημεία της Συρίας, 500 χιλιάδες Σύροι γύρισαν στην πατρίδα τους και οι προσφυγικές ροές προς την Ευρώπη μειώθηκαν. Αυτή η εξέλιξη ευχαριστεί και την ΕΕ.

Η έξοδος της Ρωσίας στη Μεσόγειο συμπληρώνεται και από την ισχυρή παρουσία της Μόσχας στην Λιβύη. Η Ρωσία δαπανά χρήματα και παρέχει αμυντική βοήθεια στην Λιβύη ώστε να γίνει ξανά κράτος. Η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ έχουν κάθε λόγο να συνομιλούν με τη Μόσχα και να έχουν καλές σχέσεις με εκείνην έτσι ώστε η ρωσική επιρροή πάνω στο Ιράν να λειτουργεί υπέρ τους [2]. Επιπρόσθετα, η Ρωσία εμβαθύνει και τις σχέσεις της με την Αίγυπτο. Το κατά πόσο είναι εφικτό να διατηρεί καλές σχέσεις με την Σαουδική Αραβία, το Ιράν, την Τουρκία και την Αίγυπτο, είναι κάτι που θα φανεί στο μέλλον.

Η Μόσχα στήριξε πολιτικά και στρατιωτικά τον Assad και οδήγησε την Τουρκία και την Σαουδική Αραβία στο να αλλάξουν πολιτική αναφορικά με την παραμονή του Σύρου ηγέτη, Μπασάρ αλ-Άσαντ, στην εξουσία στην Δαμασκό. Με την διπλωματική της ικανότητα η Ρωσία συνομιλεί και διαπραγματεύεται με όλες τις δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, μειώνοντας τα περιθώρια ελιγμών των ΗΠΑ στην περιοχή. Η ρωσική πολιτική στη Μέση Ανατολή συνοδεύτηκε και από την προώθηση οπλικών συστημάτων που σκοπό έχει τον έλεγχο της αεράμυνας όλου του γεωπολιτικού χώρου ενδιαφέροντος, ειδικά αν το πρόγραμμα προμήθειας των συστοιχιών των S-400 ολοκληρωθεί από την Τουρκία, ενώ S-300 πωλήθηκαν στο Ιράν. Η μετατροπή της Ρωσίας σε μια δύναμη που διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στη Μέση Ανατολή πρόκειται να χρησιμοποιηθεί από τον Πούτιν στις εκλογές του 2018, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την Δύση [3].

Ο Dimitri Trenin στο έργο του «What Is Russia Up In The Middle East», περιγράφει μεταξύ άλλων τους βασικούς πυλώνες ερμηνείας της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής από την πλευρά της Δύσης. Η Ρωσία επιθυμεί να αντιμετωπίζεται από τις ΗΠΑ ως ισότιμος εταίρος. Ο Trenin θεωρεί πως η Ρωσία έχει παρερμηνευθεί και ότι η Δύση έχει αγκυλωθεί στις ψυχροπολεμικές και ιδεολογικές θέσεις του παρελθόντος. Ο πρώτος πυλώνας μιας νέας και αποτελεσματικής ερμηνείας της ρωσικής πολιτικής που οφείλει η Δύση να υιοθετήσει είναι ότι δεν ζούμε κάποιο déjà vu του Ψυχρού Πολέμου. Το διεθνές σύστημα είναι πολυπολικό. Ο δεύτερος πυλώνας [ερμηνείας] συνίσταται στο γεγονός της ιδεολογικής και οικονομικής αλλαγής της Ρωσίας. Η Μόσχα συμπεριφέρεται καπιταλιστικά. Σαν τρίτο πυλώνα που θα οδηγήσει σε μια εύστοχη κατανόηση της ρωσικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή από την πλευρά της Δύσης (και επομένως στην χάραξη μιας νέας και αποτελεσματικής πολιτικής έναντι της Μόσχας), ο Trenin προβάλλει την αντιμετώπιση των τρομοκρατικών ζητημάτων που εσωκλείει η Μέση Ανατολή, ως εσωτερικό ζήτημα ασφάλειας της Ρωσίας. Από την περίοδο που ο Πούτιν αναλάμβανε τα ηνία του Κρεμλίνου, τα γεγονότα στην Τσετσενία ανάγκασαν την Ρωσία να ακολουθήσει μια νέα πολιτική στο μαλακό της υπογάστριο και στη Μέση Ανατολή [4].

Οι ΗΠΑ μαζί με τη Ρωσία και την ΕΕ, μπορούν να δώσουν μια λύση που θα προωθεί την σταθερότητα της Μέσης Ανατολής χρησιμοποιώντας την θετική εμπειρία της συνεργασίας στο ζήτημα της καταπολέμησης της διεθνούς τρομοκρατίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Η κατανόηση των στόχων όλων των εμπλεκόμενων δυνάμεων αποτελεί την αφετηρία τόσο για την επόμενη μέρα στην Συρία, όσο και για την σταθερότητα στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

[1] Βλ. EU imports of energy products-recent developments: Statistics Explained, “Eurostat”, σελ. 2, δημοσιευμένο στον διαδικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/pdfscache/46126.pdf .
[2] John R. Bradley, How Putin came to rule the Middle East: Syria and Libya are just two examples of how Russian leader has been running rings around the West, “The Spectator”, δημοσιευμένο στον διαδικτυακό τόπο: https://www.spectator.co.uk/2017/10/how-putin-came-to-rule-the-middle-east/ , (7/10/2017).
[3] Anna Borshchevskaya, How Putin Checkmated The US In Syria, “Forbes”, δημοσιευμένο στο διαδικτυακό τόπο: https://www.forbes.com/forbes/welcome/?toURL=https://www.forbes.com/site... , (26/9/2017).
[4] Masha Kirasirova, What Vladimir Putin Really Wants in the Middle East, “Foreign Policy”, δημοσιευμένο στο διαδικτυακό τόπο: http://foreignpolicy.com/2017/12/15/what-vladimir-putin-wants-in-the-mid... , (15/12/2017).

Copyright © 2017 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.