Ο ιρανικός τρόπος πολέμου άλλαξε στην Συρία | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Ο ιρανικός τρόπος πολέμου άλλαξε στην Συρία

Τι σημαίνει αυτό για μια μελλοντική σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες
Περίληψη: 

Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να αντισταθμίσουν την αυξημένη δραστηριότητα του Ιράν στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ απέναντι σε ένα φόντο αυξανόμενων εντάσεων, θα έκανε καλό να εξετάσουν το τι έχει μάθει η Τεχεράνη στην Συρία.

Η ARIANE M. TABATABAI είναι Πολιτική Επιστήμων σχετιζόμενη με την RAND Corporation και αναπληρώτρια ανώτερη επιστημονική υπεύθυνη της Σχολής Διεθνών και Δημόσιων Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Columbia.

Την άνοιξη του 2011, βλέποντας την φουσκοθαλασσιά της αντίδρασης που τελικά έγινε γνωστή ως Αραβική Άνοιξη, οι σχολιαστές διαφόρων πολιτικών αποχρώσεων και εθνικοτήτων εξέφρασαν την ελπίδα ότι η περιοχή θα κινηθεί προς την δημοκρατία. Το Ιράν γνώρισε μια παρόμοια στιγμή δύο χρόνια νωρίτερα, όταν εκατομμύρια πολίτες διαμαρτυρήθηκαν για αυτό που είδαν ως νόθα επανεκλογή του σκληροπυρηνικού προέδρου, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Όμως, μέχρι το 2011, η Τεχεράνη είχε συντρίψει αποτελεσματικά [1] αυτό το κίνημα. Ως αποτέλεσμα, πολλοί Ιρανοί παρακολούθησαν με φθόνο την Αραβική Άνοιξη να εξελίσσεται.

19082019-1.jpg

Διαδηλωτές φορούν μάσκες του Ιρανού Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και του Σύρου Μπασάρ αλ-Άσαντ, σε διαμαρτυρία κοντά στην πρεσβεία των ΗΠΑ στο Βερολίνο, τον Αύγουστο του 2012. Thomas Peter / Reuters
------------------------------------------------------------

Ειδικότερα, η Συρία αιχμαλώτισε την φαντασία τους. Υπό την διακυβέρνηση της οικογένειας Assad, η Συρία υπήρξε κρίσιμος σύμμαχος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ο μοναδικός αραβικός εταίρος της χώρας. Για τον λόγο αυτό, πολλοί Ιρανοί που αντιτάχθηκαν στην δική τους κυβέρνηση, ενθουσιάστηκαν από τις αντι-Assad διαμαρτυρίες που ξέσπασαν στις αρχές του 2011 και χαιρέτισαν την προοπτική της πτώσης του Bashar al-Assad. Οι αξιωματούχοι στην Τεχεράνη, αντίθετα, παρακολούθησαν την κατάσταση στην Συρία με βαθιά ανησυχία. Φοβούμενοι ότι θα καταρρεύσει το φιλικό καθεστώς στην Δαμασκό, αφιέρωσαν σημαντικούς πόρους [2] για να στηρίξουν τον Άσαντ, εμβαθύνοντας την εμπλοκή του Ιράν καθώς η εξέγερση στην Συρία μεταμορφώθηκε σε έναν φαύλο εμφύλιο πόλεμο.

Μέχρι σήμερα, η Τεχεράνη έχει δαπανήσει περίπου 15 δισεκατομμύρια δολάρια [3] για την υποστήριξη του Assad -ακόμη και όταν η ιρανική οικονομία κατέρρεε λόγω των κυρώσεων στο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα του πολέμου. Επιπλέον, θεωρείται ότι η Ισλαμική Δημοκρατία έστειλε στην Συρία μεταξύ 2011 και 2014 περίπου 10.000 εργάτες [4], συμπεριλαμβανομένων των στρατευμάτων μάχης. Ο αριθμός αυτός παραλείπει τις μη ιρανικές δυνάμεις που υποστηρίχθηκαν από την Τεχεράνη, τις οποίες η The Wall Street Journal τοποθέτησε σε 130.000 [5] το 2014. Και κατά παραδοχή της ίδιας της Τεχεράνης, τουλάχιστον 2.100 Ιρανοί [6] είχαν πεθάνει στην σύγκρουση μέχρι το 2017, συμπεριλαμβανομένου ενός αριθμού υψηλόβαθμων στρατιωτικών διοικητών. Σήμερα, ακόμα και όταν ο πόλεμος φθίνει, οι σάκοι με σορούς Ιρανών συνεχίζουν να επιστρέφουν [7] στο Ιράν.

Η κοστοβόρα παρέμβαση του Ιράν ήταν κρίσιμη για την επιβίωση του Assad. Έχει επίσης επηρεάσει βαθιά το ίδιο το Ιράν: Η εμπειρία των συγκρούσεων στην Συρία έχει αλλάξει τον ιρανικό τρόπο πολέμου, μεταβάλλοντας την ιρανική τακτική και αναγκάζοντας τον στρατό της χώρας να αποκτήσει νέες δυνατότητες, ειδικά όταν αφορά στην συνεργασία με ξένους στρατιωτικούς και την κατάρτιση μη ιρανικών πληρεξουσίων δυνάμεων.

Αυτές οι αλλαγές δεν θα περιοριστούν στην Συρία. Καθώς οι εντάσεις [8] αυξάνονται μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι εταίροι τους θα αρχίσουν να αισθάνονται τα αποτελέσματα του στρατιωτικού μετασχηματισμού του Ιράν. Για να πάρει μια αίσθηση του σεναρίου που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Τεχεράνη σε οποιαδήποτε μελλοντική σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ουάσιγκτον πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή σε αυτό που έμαθαν οι Ιρανοί στην Συρία.

Η ΟΔΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Από το ξεκίνημα του εικοστού αιώνα, το Ιράν σπάνια είχε στείλει στρατεύματα εκτός των συνόρων του. Το 1973-74, ο σάχης Mohammad Reza έστειλε αρκετούς χιλιάδες στρατιώτες και συμβούλους στο Ομάν για να βοηθήσει τον σουλτάνο Qaboos bin Said να συντρίψει μια εξέγερση [9]. Αργότερα, στο πλαίσιο της νεοσυσταθείσας Ισλαμικής Δημοκρατίας, το Ιράν πολέμησε έναν οκταετή πόλεμο εναντίον του Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, στο οποίο έχασαν την ζωή τους εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί στρατιώτες, αλλά καμία από τις δύο πλευρές δεν μπορούσε να διεκδικήσει πειστικά τη νίκη. Μετά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ [10], ο οποίος έληξε το 1988, η Τεχεράνη περιόρισε το πεδίο των ξένων παρεμβάσεών της σε βοήθεια και συμβουλές. Η χώρα δεν διέθετε σημαντικές συμβατικές στρατιωτικές ικανότητες και επιδίωκε να διαθέτει εύλογη δυνατότητα να αρνηθεί [την εμπλοκή της] όταν οι ενέργειές της θα μπορούσαν να ερμηνευτούν ως παράνομες ή εκτός των ορίων.

Κατά καιρούς, το Ιράν προκάλεσε αεροπορικές επιδρομές κατά μη κρατικών δρώντων εκτός των συνόρων του. Κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1990, για παράδειγμα, η χώρα στόχευε Κούρδους αυτονομιστές [11] και την Mujahideen-e Khalq, μια αντιπολιτευτική ομάδα που η ιρανική ηγεσία χαρακτήριζε ως τρομοκρατική οργάνωση. Ωστόσο, ως επί το πλείστον, το Ιράν εμπλεκόταν σε ξένες χώρες μέσω της εκπαίδευσης, του εξοπλισμού και της ανταλλαγής πληροφοριών με αντιπροσωπευτικές δυνάμεις –ιδίως τους μαχητές της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Όταν ξεκίνησε η αναταραχή στην Συρία την άνοιξη του 2011, η Τεχεράνη ακολούθησε το συνηθισμένο σενάριό της. Έστειλε τεχνολογία, εξοπλισμό και όπλα, καθώς και συμβούλους που θα μπορούσαν να αντλήσουν από την δική τους εμπειρία στην συντριβή αντικυβερνητικών διαδηλωτών εγχωρίως. Αλλά καθώς η Συρία διολίσθησε σε εμφύλιο πόλεμο, αυτό που η Τεχεράνη ήλπιζε ότι θα ήταν μια γρήγορη και σχετικά χαμηλού κόστους αποστολή για την σταθεροποίηση της συριακής κυβέρνησης, μετατράπηκε σε βάλτο –έναν βάλτο που θα ανάγκαζε τους Ιρανούς ηγέτες και στρατιωτικούς σχεδιαστές να προσαρμοστούν εάν ήθελαν να αποτρέψουν την αντικατάσταση του Assad από ένα εχθρικό καθεστώς.