Αντιμετωπίζοντας τα εχθρικά UAVs | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Αντιμετωπίζοντας τα εχθρικά UAVs

Η ζωηρή ανάπτυξη της Τουρκίας στα Μη Επανδρωμένα Αεροχήματα και η δέουσα αντίδραση της Ελλάδας
Περίληψη: 

Η αντιμετώπιση των Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων απαιτεί ένα συνδυασμό διακλαδικών μέσων και τακτικών που θα πρέπει να ενταχθούν σε ένα ενιαίο σύστημα αεραμύνης. Παράλληλα, τα στρατεύματα θα πρέπει να αναπτύξουν δόγματα δράσεως και κατάλληλη εκπαίδευση ώστε να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Σε αυτό εντάσσεται αναγκαστικά και αναπόφευκτα και με η ανάπτυξη και χρήση ιδίων αεροχημάτων.

Ο ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ είναι Αντιστράτηγος (εα), Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) και του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (fainst.eu), διαλέκτης και συνεργάτης στην Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ).

Ογδόντα χρόνια πίσω, τα περίφημα γερμανικά «stukas» (συντόμευση της γερμανικής λέξεως Sturzkampfflugzeug που σημαίνει πολεμικό αεροσκάφος κάθετης εφόρμησης) σκόρπιζαν τον πανικό στους συμμάχους, όχι τόσο με την ακρίβεια του φονικού φορτίου που απελευθέρωναν, όσο με το απόκοσμο ουρλιαχτό της σειρήνας κατά την διάρκεια της κάθετης εφόρμησης. Σύντομα, ο τύπος του αεροσκάφους έγινε αναπόσπαστο μέρος του «κεραυνοβόλου πολέμου» (Blitzkrieg) και βασικό στοιχείο της χιτλερικής προπαγάνδας για το ανίκητο των στρατευμάτων του Γ’ Ράιχ. Παρεμπιπτόντως, το συγκεκριμένο αεροσκάφος αποδείχθηκε ευάλωτο στα επίγεια αντιαεροπορικά πυρά, πολύ δε περισσότερα στα καταδιωκτικά αεροσκάφη των συμμάχων, με αποτέλεσμα η δράση του να περιοριστεί σε περιβάλλοντα όπου η Luftwaffe διατηρούσε μια σχετική αεροπορική υπεροχή. Σήμερα έχει γίνει κατανοητό ότι οι επιτυχίες των «stukas» δεν απέρρεαν από το ίδιο το αεροσκάφος όσον από την επιτυχημένη ένταξή του στο δόγμα [1] επιχειρήσεων του «κεραυνοβόλου πολέμου».

12112020-1.jpg

Ο Τούρκος πρωθυπουργός, Binali Yildirim, και ο τότε υπουργός Άμυνας, Fikri Isik, επιθεωρούν ένα μη επανδρωμένο εναέριο όχημα (UAV) στην IDEF'17, την 13η Διεθνή Έκθεση Αμυντικής Βιομηχανίας, στην Κωνσταντινούπολη, στις 9 Μαΐου του 2017. REUTERS/Murad Sezer
------------------------------------------------------

Σήμερα, το διαδίκτυο έχει κατακλυστεί από τις προπαγανδιστικές προβολές [2] των τουρκικής κατασκευής (έστω και μερικής) Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών ή Αεροχημάτων (ΜΕΑ) στα διάφορα πολεμικά μέτωπα (Συρία, Λιβύη, Nagorno-Karabakh). Αυτή την φορά, ο ψυχολογικός επηρεασμός της σειρήνας έχει αντικατασταθεί από άμεση αναμετάδοση της εικόνας της προσβολής του στόχου (όταν φυσικά η τελευταία είναι επιτυχής). Να επισημάνουμε ότι πράγματι τα τουρκικά ΜΕΑ, μέχρι στιγμής, έχουν επιφέρει σημαντικότατες ζημιές στους αντιπάλους τους, δρώντας σε θέατρα επιχειρήσεων -όπου ενίοτε είναι ανεπτυγμένα αξιόλογα αντιαεροπορικά συστήματα- χωρίς όμως την ύπαρξη ενός ενοποιημένου δικτύου αεράμυνας. Η παραπάνω παρατήρηση που αφορά την χρήση των «stukas» και την επιτυχημένη ενσωμάτωση στο επιχειρησιακό δόγμα εξακολουθεί να έχει απόλυτη εφαρμογή και στην χρήση ΜΕΑ αλλά και στην αντιμετώπισή τους.

Με την παραπάνω σύγκριση δεν προσπαθούμε να μειώσουμε την σημασία της απειλής που δημιουργούν τα συστήματα ΜΕΑ κατά των πραγματικών και των εν δυνάμει αντιπάλων τους, ούτε και την ανάγκη ανάπτυξης τρόπων αντιμετώπισής τους. Παρά ταύτα, οφείλουμε να επισημάνουμε και το σημαντικό σκέλος των ψυχολογικών αποτελεσμάτων που επιφέρει η χρήση και η ευρεία προβολή τους.

Θα αποφύγουμε, μάλιστα, τον πειρασμό να εξετάσουμε το θεωρητικό ερώτημα του εάν η ολοένα και αυξανόμενη χρήση των ΜΕΑ αποτελεί μια «επανάσταση στις στρατιωτικές υποθέσεις» [4]. Αναμφίβολα, η ευρεία χρήση τους σε συνδυασμό με τις διαρκώς αυξανόμενες δυνατότητές τους, δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα στα πεδία των μαχών που πρέπει να ληφθεί υπόψη στους σχεδιασμούς και προετοιμασίες. Βασικότατο πλεονέκτημα των μη επανδρωμένων συστημάτων, πλέον της μη ύπαρξης πληρώματος, είναι το σχετικά χαμηλό κόστος κατασκευής ή πρόσκτησης -ειδικά σε σχέση με τους προσβαλλόμενους στόχους- και η ραγδαία αύξηση των δυνατοτήτων τους ως συνέπεια των αλματωδών προόδων και διάχυσης της σχετικής τεχνολογίας. Αυτή η μείωση του κόστους επιτρέπει την προμήθεια σημαντικών αριθμών ΜΕΑ που μπορούν πλέον να αναλάβουν ρόλους προσβολής επιγείων στόχων περιορίζοντας τα πανάκριβα αεροσκάφη σε ρόλους αεροπορικής υπεροχής και αποφεύγοντας τις υψηλής επικινδυνότητας αποστολές εγγύς αεροπορικής υποστήριξης ή απομόνωσης του πεδίου της μάχης.

Τα ΜΕΑ αρχικά εμφανίστηκαν σε αποστολές αναγνωρίσεως, επιτήρησης, ως αναμεταδότες επικοινωνιών και εντοπισμού στόχων μεταδίδοντας εικόνα (real time) σε σταθμούς διοικήσεως για να ακολουθήσει και η κατεύθυνση πυρών πυροβολικού και οπλικών συστημάτων ακριβείας. Σε σύντομο χρονικό διάστημα κατέστει δυνατή και η μεταφορά οπλικών συστημάτων και ο τηλεχειρισμός τους για την αυτόνομη προσβολή στόχων. Παράλληλα, ευρεία χρήση γνώρισαν και σε αποστολές καταστολής αεράμυνας [5], προσβάλλοντας ως «όχημα αυτοκτονίας» τα radars ενεργού λειτουργίας έρευνας και καθοδήγησης των αντιαεροπορικών συστημάτων [6]. Κατά κάποια έννοια, τα ΜΕΑ ακολούθησαν την πορεία εξέλιξης και των λοιπών πτητικών μηχανών (αεροσκάφη, ελικόπτερα) και θα μπορούσαμε να πούμε ότι εξελίσσονται σταδιακά σε ένα «εναέριο πυροβολικό» ακριβείας με πολύ λιγότερους περιορισμούς από το συμβατικό.

Σήμερα υπάρχει σε λειτουργία μια ευρεία ποικιλία ΜΕΑ διαφορετικών ακτινών δράσεως (range) και διάρκειας πτήσεως και ποικιλίας μεταφερόμενου οπλικού φορτίου ή συστημάτων. Κατά συνέπεια, αναλόγως των δυνατοτήτων τους, μπορούν να καλύψουν μια πληθώρα αποστολών σε διαφορετικά επίπεδα (τακτικό, επιχειρησιακό, στρατηγικό) χωρίς την διακινδύνευση της ζωής του πληρώματος και με ένα κόστος συνεχώς μειούμενο και καθιστάμενο άκρως ανταγωνιστικό σε σχέση με τους προσβαλλόμενους στόχους. Τα ΜΕΑ πρέπει να τα βλέπουμε όχι ως ένα απλό ιπτάμενο μέσο αλλά ως έναν φορέα-πλατφόρμα μεταφοράς συστημάτων (όπως και τα λοιπά εναέρια μέσα). Η μέγιστη επιχειρησιακή αξιοποίησή τους επιτυγχάνεται με την λειτουργία τους εντεταγμένη σε ένα ενοποιημένο δικτυοκεντρικό σύστημα ποικιλίας οπλικών, επανδρωμένων και μη, συστημάτων.