Η διπλωματία δεν μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα του Αφγανιστάν | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Η διπλωματία δεν μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα του Αφγανιστάν

Αλλά ούτε τα στρατεύματα των ΗΠΑ μπορούν
Περίληψη: 

Η ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ταλιμπάν που απορρέει από εννέα γύρους διαπραγματεύσεων στη Ντόχα θα μπορούσε ακόμη να αντιπροσωπεύει τις καλύτερες πιθανότητες να επιτευχθούν βασικοί στόχοι των ΗΠΑ, να μειωθεί η βία στο Αφγανιστάν και να καταστεί δυνατή η εφαρμογή αποτελεσματικότερων μέτρων αντιτρομοκρατίας.

Ο BARNETT R. RUBIN είναι ανώτερος συνεργάτης και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Διεθνούς Συνεργασίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και πρώην ανώτερος σύμβουλος του Ειδικού Εκπροσώπου του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ για το Αφγανιστάν και το Πακιστάν, και του Ειδικού Εκπροσώπου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Αφγανιστάν.

Τη νύχτα της 17ης Αυγούστου, καθώς πάνω από 1.000 καλεσμένοι χόρευαν σε γαμήλια γιορτή στην «Πόλη του Ντουμπάι», μια αίθουσα στην Καμπούλ που πήρε το όνομά της από τον αγαπημένο τόπο των σαββατοκυριακάτικων αποδράσεων των αφγανικών ελίτ, ένας 23χρονος που παρεισέδυσε, πυροδότησε το γιλέκο αυτοκτονίας του δίπλα από το βάθρο που έπαιζε το μουσικό συγκρότημα. Η έκρηξη σκότωσε 80 ανθρώπους και τραυμάτισε σχεδόν 200 περισσότερους, κυρίως από την εθνοτική ομάδα Hazara, τους οπαδούς της σιιτικής αίρεσης του Ισλάμ που κυριαρχεί σε αυτή την γειτονιά της δυτικής Καμπούλ. Ο γαμπρός και η νύφη, που είναι και οι δύο Σιίτες, επέζησαν σαν από θαύμα. «Ποτέ δεν θα δω ξανά ευτυχία στην ζωή μου», είπε στο αφγανικό TOLOnews ο γαμπρός, ένας ράφτης που ονομάζεται Mirwais Elmi.

27082019-1.jpg

Ένας πεζοναύτης των ΗΠΑ σε φυλάκιο κοντά στο Kunjak στο νότιο Αφγανιστάν, τον Φεβρουάριο του 2011. Finbarr O'Reilly/REUTERS
---------------------------------------------------

Αυτό ήταν το χειρότερο από τα αιματηρά γεγονότα που στιγμάτισαν εννέα γύρους ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Αμερικανών και Ταλιμπάν διαπραγματευτών, από τον Ιούλιο του 2018. Δέκα ημέρες νωρίτερα, μια επίθεση αυτοκτονίας των Ταλιμπάν σε αστυνομικό τμήμα της Καμπούλ άφησε 14 νεκρούς και 145 τραυματίες. Τη νύχτα της 11ης Αυγούστου, μια κοινή αμερικανο-αφγανική μονάδα της Khost Protection Force, μια «αντιτρομοκρατική» μονάδα που λειτουργούσε η CIA, κατέλαβε και εκτέλεσε συνοπτικά 11 άοπλους άνδρες αμάχους στην περιφέρεια Pakt της επαρχίας Paktia, στα ανατολικά σύνορα του Αφγανιστάν Πακιστάν. Τα θύματα απήχθησαν τη νύχτα ενώ γιόρταζαν τις εορτές του Eid al-Adha και πυροβολήθηκαν στο κεφάλι από κοντινή απόσταση. Στις 20 και 22 Ιουλίου [1], βομβιστικές επιδρομές από αμερικανικές και αφγανικές αεροπορικές δυνάμεις σκότωσαν 12 πολίτες, συμπεριλαμβανομένων νομάδων και αγροτών στις επαρχίες Badghis και Logar.

Ως κάτι που θα μπορούσε να ήταν μια σκληρή παρωδία της προέλευσης της βίας στο Αφγανιστάν -αλλά αποδείχθηκε ακόμη πιο σκληρό γεγονός- το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος (ή ISIS) με έδρα το Ιράκ και την Συρία εξέδωσε δήλωση στα αραβικά (μια γλώσσα που δεν ομιλείται στο Αφγανιστάν), αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την επίθεση στον γάμο και υποστηρίζοντας ότι είχε πραγματοποιηθεί από έναν «Abu Asim al-Pakistani», του οποίου το ίδιο το όνομά του φαινόταν να χλευάζει το πόσο άσχετο ήταν το Αφγανιστάν με τα βάσανα του λαού του. Το ISIS ισχυρίστηκε ότι οι φιλοξενούμενοι στον γάμο ήταν «πολυθεϊστές». Η κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι τα θύματα στο Zurmat ήταν «Ταλιμπάν». Οι Ταλιμπάν ισχυρίστηκαν ότι ο αστυνομικός σταθμός ήταν ένας νόμιμος στρατιωτικός στόχος από τον οποίο οι πολίτες πρέπει να μένουν μακριά.

Οι βομβιστικές επιθέσεις και οι «αντιτρομοκρατικές» επιχειρήσεις τόσο από την αμερικανική όσο και από την αφγανική κυβέρνηση πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους «χαλαρούς» κανόνες εμπλοκής που έθεσε ο πρόεδρος Donald Trump και για τους οποίους καυχήθηκε το 2017: «Δεν οικοδομούμε πάλι έθνος. Σκοτώνουμε τρομοκράτες». Για πρώτη φορά από την αρχή του πολέμου, οι αμερικανικές και αφγανικές κυβερνητικές δυνάμεις προκάλεσαν περισσότερες απώλειες αμάχων φέτος από όσες οι Ταλιμπάν, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη. Και έτσι δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι Αφγανοί δεν είναι υπερβολικά αισιόδοξοι για μια επικείμενη ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ταλιμπάν. Είναι ακόμη πιο περίεργο το γεγονός ότι οι αδιάλλακτοι του αμερικανικού κατεστημένου της εθνικής ασφάλειας, όπως ο στρατηγός ε.α. και πρώην διευθυντής της CIA, David Petraeus, προειδοποιούν για τους κινδύνους μιας «πλήρους στρατιωτικής αποχώρησης από το Αφγανιστάν» και ισχυρίζονται ότι «η κοινή λογική υπαγορεύει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να διατηρούν τα δικά τους μέσα για να πιέζουν τα εξτρεμιστικά δίκτυα».

Μετά από 18 χρόνια «παρουσίας και πίεσης», και καθώς η υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ αφγανική κυβέρνηση εξακολουθεί να χάνει έδαφος από τους Ταλιμπάν, και το ISIS σφαγιάζει αμάχους στην Καμπούλ ατιμώρητο, η εκδοχή της «κοινής λογικής» του κατεστημένου της εθνικής ασφάλειας είναι να εντείνει τις προσπάθειες σε αποτυχημένες πολιτικές. Όταν βρίσκεστε μέσα σε μια τρύπα, θα πρέπει να κάνετε μια μακροπρόθεσμη δέσμευση στο σκάψιμο.

ΠΩΣ ΝΑ ΓΙΝΕΙ Η ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ

Αλλά ο Petraeus και οι συνάδελφοί του έχουν δίκιο να προειδοποιούν για τους κινδύνους μιας απόσυρσης που είναι πολύ απότομη. Η βιασύνη του Τραμπ να ταιριάξει την ειρηνευτική διαδικασία στο Αφγανιστάν με το εκλογικό ημερολόγιο των ΗΠΑ διακινδυνεύει να σπαταλήσει οποιαδήποτε μόχλευση εξακολουθούν να έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Οι Αφγανοί δικαιολογημένα φοβούνται ότι μια συμφωνία μπορεί να αποτύχει να εγγυηθεί τα κέρδη που κάποιοι από αυτούς έχουν αποκομίσει ως αποτέλεσμα των προσπαθειών «οικοδόμησης έθνους» που υποτιμούνται από το Trump. Αλλά η επικείμενη αποχώρηση είναι συνέπεια της επί τόπου κατάστασης τόσο στο Αφγανιστάν όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, και όχι το αποτέλεσμα της ειρηνευτικής προσπάθειας. Η ανυπομονησία του Trump να αποσυρθεί τόσο ενεργοποιεί όσο και απειλεί την προοπτική της ειρήνης.

Ορισμένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που διακυβεύονται στις διαπραγματεύσεις έχουν παραμείνει διφορούμενα, ενδεχομένως εσκεμμένα. Μεταξύ αυτών είναι το κατά πόσο η ολοκλήρωση της απόσυρσης των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ εξαρτάται από την εφαρμογή μιας πολιτικής συμφωνίας μεταξύ της αφγανικής κυβέρνησης και των Ταλιμπάν. Η αλληλουχία και η αλληλεξάρτηση της απόσυρσης των στρατευμάτων, της κατάπαυσης του πυρός και του πολιτικού διακανονισμού δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί.