Το έθνος που επανέρχεται | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Το έθνος που επανέρχεται

Η οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι οι υποστηρικτές της παρακμής τους κάνουν λάθος*

15022021-2.jpg

Αγοραστές σε ουρά έξω από ένα κατάστημα της Costco στο Σηάτλ της πολιτείας Ουάσιγκτον, τον Μάρτιο του 2020. David Ryder / Reuters
-----------------------------------------------------------

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδύθηκαν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο αντιπροσωπεύοντας ένα κυρίαρχο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής -το 40% ή και περισσότερο. Με βάση την ΡΡΡ, οι υπολογισμοί δείχνουν ότι το μερίδιο των Ηνωμένων Πολιτειών στην παγκόσμια οικονομία έχει μειωθεί σταθερά έκτοτε, πέφτοντας κάτω από την Κίνα στα μέσα της δεκαετίας του 2010 και σήμερα βρίσκεται μόλις στο 15%. Από την άλλη πλευρά, οι μετρήσεις του ονομαστικού ΑΕΠ [8] δείχνουν ότι το μερίδιο των ΗΠΑ μειώθηκε στο 25% έως το 1980, αλλά στην συνέχεια κυμαινόταν τις επόμενες δεκαετίες. Μέχρι το 2020, είχε ανακάμψει στο 25% -ακριβώς εκεί που βρισκόταν το 1980.

Εν ολίγοις, το μερίδιο των Ηνωμένων Πολιτειών στην παγκόσμια οικονομική ισχύ διατηρείται ουσιαστικά σταθερό επί τέσσερις δεκαετίες. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου, η Ευρωπαϊκή Ένωση σημείωσε πτώση του μεριδίου της [9] από 35% σε 21%. Το μερίδιο της Ιαπωνίας μειώθηκε από 10% σε 6% και της Ρωσίας μειώθηκε από το 3% σε 2%. Εν τω μεταξύ, το μερίδιο της Κίνας διογκώθηκε κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου από 2% σε 16%. Είναι αλήθεια ότι καθώς η Κίνα ανέβηκε, άλλες μεγάλες δυνάμεις έχουν διολισθήσει. Αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι μια από αυτές.

ΔΟΛΑΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΟΧΗ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδύθηκαν επίσης από την δεκαετία του 2010 ισχυρότερες από ποτέ ως οικονομική υπερδύναμη, με τις πιο περιζήτητες αγορές μετοχών και ομολόγων στον κόσμο και με το κυρίαρχο νόμισμά τους. Ανερχόμενο από την έντονη απόδοση των αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας, το χρηματιστήριο των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 250% την δεκαετία του 2010, σχεδόν τέσσερις φορές τον μέσο όρο κερδών σε άλλες εθνικές χρηματιστηριακές αγορές. Οι χειρότερες επιδόσεις ήταν στην Ευρώπη και, ιδίως, στις αναδυόμενες αγορές, οι οποίες υπέστησαν την χειρότερη δεκαετία αποδόσεων από την δεκαετία του 1930. Η χρηματιστηριακή αγορά της Κίνας αυξήθηκε κατά μόλις 70% κατά την διάρκεια της δεκαετίας -μια σχετικά αργή ανάπτυξη για αναδυόμενη αγορά.

Μέχρι το 2019, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσώπευαν το 56% της κεφαλαιοποίησης της παγκόσμιας χρηματιστηριακής αγοράς, από 42% το 2010. Η αξία του χρηματιστηρίου των ΗΠΑ, σε σχέση με όλα τα άλλα, ήταν σε υψηλό 100 ετών πριν χτυπήσει ο νέος κορωνοϊός και διατήρησε αυτό το ιστορικό προβάδισμα στην επακόλουθη αρχική κατάρρευση της αγοράς. Η δεκαετία του 2010 είδε την άνοδο μιας παγκόσμιας «οικονομίας των σούπερ-σταρ», στην οποία τεράστιες εταιρείες κυριαρχούσαν όλο και περισσότερο επί των μικρών, μονοπωλώντας τα μερίδια αγοράς και τις επενδυτικές ροές. Και οι μεγαλύτερες σούπερ-σταρ ήταν Αμερικανικές. Σήμερα, επτά από τις δέκα μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο ανάλογα με την συνολική χρηματιστηριακή αξία τους είναι αμερικανικές, από τρεις το 2010.

Οι παγκόσμιες αγορές αντικατοπτρίζουν την συλλογική σκέψη εκατομμυρίων επενδυτών και οι τιμές της αγοράς καταγράφουν την εκτίμησή τους για την σχετική ισχύ των κορυφαίων οικονομιών και εταιρειών του κόσμου. Εάν οι αγορές είχαν μια φωνή, δεν θα τραγουδούσαν το ρεφραίν της «Αμερικανικής Παρακμής».

Το αμερικανικό δολάριο επίσης ολοκλήρωσε την δεκαετία του 2010 στην κορυφή του κόσμου. Όταν άτομα και εταιρείες δανείζονται από το εξωτερικό, δανείζονται όλο και περισσότερο σε δολάρια [10], τα οποία αντιπροσωπεύουν το 75% αυτών των δανείων, από 60% πριν από την κρίση του 2008. Παρόλο που η κρίση ξεκίνησε στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι τράπεζες των ΗΠΑ κυριαρχούν σήμερα στην παγκόσμια χρηματοδότηση σε μεγαλύτερο βαθμό από όσο πριν από δέκα χρόνια -εν μέρει επειδή τα προβλήματα χρέους έπληξαν τις τράπεζες στην Κίνα, την Ιαπωνία και την Ευρωπαϊκή Ένωση ακόμη πιο επίμονα.

Σχεδόν το 90% των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών συναλλαγών που πραγματοποιούνται μέσω τραπεζών χρησιμοποιούν το δολάριο [11], ακόμη και αν η συμφωνία δεν περιλαμβάνει αμερικανικό συμβαλλόμενο μέρος. Όταν η Νότια Κορέα πωλεί τηλέφωνα στην Βραζιλία, γενικά ζητά να πληρωθεί σε δολάρια, επειδή οι πωλητές παντού προτιμούν να κατέχουν το παγκόσμια αγαπημένο μέσο πληρωμής. Το μερίδιο των χωρών που χρησιμοποιούν το δολάριο ως «άγκυρα» [12] -το νόμισμα με το οποίο μετρούν και σταθεροποιούν την αξία των δικών τους νομισμάτων- έχει αυξηθεί από περίπου 30% το 1950 σε περίπου 60% σήμερα. Αυτές οι χώρες αντιπροσωπεύουν συλλογικά περίπου το 60% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η Κίνα είναι μια από αυτές.

Και επειδή η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ ελέγχει την προσφορά δολαρίων, είναι, τώρα περισσότερο από ποτέ, η κεντρική τράπεζα του κόσμου. Όταν η Fed μεταβάλλει τα επιτόκια, κάθε άλλη κεντρική τράπεζα (συμπεριλαμβανομένης της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας) αντιμετωπίζει μεγάλη πίεση για να κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση ή αντιμετωπίζει αποσταθεροποιητικές εκροές κεφαλαίων. Το δολάριο είναι επίσης το νόμισμα που άλλα κράτη συντριπτικά προτιμούν να διατηρούν τα αποθεματικά τους.

15022021-3.jpg

Εκατοδόλαρα σε τράπεζα στην Σεούλ, στη Νότια Κορέα, τον Ιανουάριο του 2013. Lee Jae-Won / Reuters
-----------------------------------------------------------