![](/sites/default/themes/sitetheme/images/icons/fa-secure-icon.png)
Πώς το πολιτικό σκηνικό στην Ιταλία οδηγεί σε οικονομική κρίση
Ο διορισμός του Monti ταιριάζει σε ένα συνηθισμένο ιταλικό μοτίβο: δημοσιονομική χαλαρότητα υπό λαϊκιστικές κεντροδεξιές κυβερνήσεις ακολουθούμενη από σύντομες περιόδους έκτακτης ανάγκης τεχνοκρατικής λιτότητας υπό κεντροαριστερές κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να γίνει μόνιμη η δημοσιονομική υπευθυνότητα αυτή τη φορά θα πρέπει οι Βρυξέλλες να στηρίξουν τον Monti καθώς οικοδομεί μια λαϊκή εντολή για σταδιακές μεταρρυθμίσεις.
Ο JONATHAN HOPKIN είναι καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής στο London School of Economics.
- previous-disabled
- Page 1of 3
- next
Η αντικατάσταση του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας Σίλβιο Μπερλουσκόνι από τον Mario Monti, πρώην Επίτροπο στην Ε.Ε., την περασμένη εβδομάδα, σηματοδοτεί ένα νέο στάδιο στην ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική κρίση. Μαζί με τις αξίες των ομολόγων, η κρίση φαίνεται τώρα να αφανίζει τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις. Αντιμέτωποι με την αφόρητη πίεση της αγοράς, οι Ιταλοί πολιτικοί έχουν επιλέξει να παραδώσουν την εξουσίαι σε τεχνοκράτες, περιμένοντας ότι αυτοί θα απολαύσουν κατά κάποιο τρόπο μεγαλύτερη νομιμότητα καθώς θα επιβάλλουν επώδυνα μέτρα σε ένα θυμωμένο πληθυσμό. Αλλά, κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να λειτουργήσει.
Από τη μία πλευρά, τα προβλήματα της Ιταλίας είναι λιγότερο έντονα από όσο εκείνα που αντιμετωπίζουν άλλες ταραγμένες οικονομίες της περιοχή .Η οικονομική δομή της, η οποία βασίζεται σε ένα μεγάλο μεταποιητικό τομέα επικεντρωμένο στις εξαγωγές προϊόντων υψηλής αξίας, έχει περισσότερα κοινά με τη Γερμανία από ό, τι με την Ελλάδα. Η χώρα διαθέτει ένα απαράμιλλο πολιτισμικό πλούτο, ένα υψηλό επίπεδο μόρφωσης του πληθυσμού και μια ισχυρή παράδοση στην επιχειρηματικότητα. Και παρά την προφανή δυσλειτουργία των θεσμικών της οργάνων, η Ιταλία παραμένει η όγδοη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο.
Από την άλλη πλευρά, τα προβλήματα της Ιταλίας είναι τεράστια. Το χρέος προς το ΑΕΠ της είναι τεράστιο. Έχει φθάσει τώρα στο 119% (αν και κανείς ούτε καν τρεμόπαιξε τα βλέφαρα όταν η αναλογία αυτή ήταν 121% πριν από δέκα χρόνια). Οι αγορές φαίνονται πεπεισμένος ότι η πρόσφατη αύξησή του έχει κάνει το επίπεδο του χρέους μη βιώσιμο χωρίς διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Εξωτερικοί παρατηρητές έχουν καταλήξει σε μακροσκελείς καταλόγους αυτών των μεταρρυθμίσεων, τους οποίους, υποστηρίζουν, ο Monti θα είναι σε θέση να εφαρμόσει γρήγορα.
Αν τα πράγματα ήταν τόσο απλά, όμως, οι Ιταλοί θα είχαν ψηφίσει για κάποιον σαν τον Monti εξ αρχής. Αν μη τι άλλο, οι τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν δείξει ότι δεν υπάρχουν γρήγορες τεχνοκρατικές λύσεις για την ιταλική πολιτική οικονομία.
Ο Μπερλουσκόνι ανήλθε στην εξουσία το 1994, γεμίζοντας ένα κενό στην κεντροδεξιά. Το βασικό κόμμα αυτής της πολιτικής πτέρυγας μόλις είχε διαλυθεί κατά τη διάρκεια μιας κίνησης καταπολέμησης της διαφθοράς από την ιταλική δικαιοσύνη. Ο Μπερλουσκόνι έσπευσε να δημιουργήσει ένα νέο κόμμα, αλλά δεν έχτισε ένα συμβατικό πολιτικό φορέα. Αντ 'αυτού, με τη μόχλευση των τηλεοπτικών του καναλιών και του δικού του εθνικού δικτύου πωλητών διαφήμισης, έκανε ένα εικονικό κόμμα – χωρίς πραγματική λαϊκή συμμετοχή αλλά εξαρτώμενο εξ ολοκλήρου από τους πόρους και την καθοδήγησή του. Οι συντηρητικοί ιταλοί ψηφοφόροι, φοβούμενοι τους πρώην κομμουνιστές, παρείχαν την συνεχή στήριξή τους παρά την ξεδιάντροπη χειραγώγηση του Κοινοβουλίου από τον Μπερλουσκόνι για προσωπικό όφελός του (όπως μαρτυρούν οι πολυάριθμες νομοθετικές ρυθμίσεις που σχεδιάστηκαν σαφώς για να παρεμποδίζουν το έργο των εισαγγελέων στη διερεύνηση του Μπερλουσκόνι και των εταιρειών του).
Ωστόσο, η πρώτη κεντροδεξιά κυβέρνηση Μπερλουσκόνι κατέρρευσε μετά από μόλις επτά μήνες στην εξουσία επειδή ο συνεργάτης του συνασπισμού, η λαϊκίστικη Λίγκα του Βορρά, απέσυρε την υποστήριξή της αντιτιθέμενη στην προτεινόμενη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού. Ο Oscar Luigi Scalfaro, ο οποίος ήταν πρόεδρος της Ιταλίας εκείνη την εποχή, ζήτησε από τον Lamberto Dini, ένα πρώην στέλεχος της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας, να σχηματίσει μια κεντροαριστερή υπηρεσιακή κυβέρνηση – περίπου σαν αυτήν της οποίας ηγείται σήμερα ο Monti. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Dini κατάφερε να περάσει μεγάλες μεταρρυθμίσεις στη νομοθεσία σχετικά με το συνταξιοδοτικό, οι οποίες θεωρήθηκαν ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη της Ιταλίας στην Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση. Μετά από ένα χρόνο υπηρεσιακής κυβέρνησης, στις γενικές εκλογές που διεξήχθησαν οι Ιταλοί ψήφισαν ένα άλλο κεντροαριστερό συνασπισμό, αυτή τη φορά υπό τον Ρομάνο Πρόντι, με τον πρώην Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας Carlo Azeglio Ciampi στο ρόλο του Υπουργού Οικονομικών. Η κυβέρνηση Πρόντι πέρασε περαιτέρω μέτρα δημοσιονομικής σταθεροποίησης, συμπεριλαμβανομένου ενός εφάπαξ φόρου για την Ευρώπη ("Eurotax") για να διασφαλίσει ότι η Ιταλία θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις νομισματικές υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Το 1998, λίγο μετά το ευρώ, σύντομα αφότου η συμμετοχή της Ιταλίας επιβεβαιώθηκε, μια μικρή ομάδα κομμουνιστών εγκατέλειψε το συνασπισμό του Πρόντι, τραβώντας την πρίζα για την κυβέρνησή του. Μέχρι τη στιγμή που το ευρώ τέθηκε σε κυκλοφορία, ο Μπερλουσκόνι είχε επιστρέψει την εξουσία, υποσχόμενος «meno tasse per tutti» («λιγότερους φόρους για όλους»).
Στη διάρκεια της θητείας του Μπερλουσκόνι ο ρυθμός της δημοσιονομικής σταθεροποίησης επιβραδύνθηκε. Αν και ο ίδιος απολάμβανε μια μεγάλη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, δεν έκανε καμία πρόοδο όσον αφορά τη μείωση του χρέους και ο ρυθμός ανάπτυξης της Ιταλίας παρέμεινε στάσιμος. Το 2006, ο Πρόντι επανεκλέχθηκε με μικρή διαφορά βασισμένος στην λαϊκή απογοήτευση από την αποτυχία του Μπερλουσκόνι να εκπληρώσει τις υποσχέσεις του. Η νέα κεντροαριστερή κυβέρνηση Πρόντι δεν είχε μια συνεκτική κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αλλά ο υπουργός Οικονομικών του, Tommaso Padoa-Schioppa, πρώην εκτελεστικό μέλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, αμέσως ασχολήθηκε με τη μείωση του ελλείμματος αυξάνοντας τα φορολογικά έσοδα κατά 11 δισ. ευρώ το2006. Το κατάφερε αυτό σε μεγάλο βαθμό μέσα από το απλό τέχνασμα της εφαρμογής της ισχύουσας φορολογικής νομοθεσίας αλλά με αυστηρότερο τρόπο. Το έλλειμμα μειώθηκε γρήγορα σε μόλις πάνω από ένα τοις εκατό. Αυτή τη φορά, η κυβέρνηση Πρόντι διήρκεσε λίγο περισσότερο από 18 μήνες. Οι νέες εκλογές του 2008 έφεραν τον Μπερλουσκόνι στην εξουσία για μια ακόμη φορά. Η πολιτική του πλατφόρμα περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την κατάργηση του ICI (Imposta Comunale surgli Immobili), τον τοπικό φόρο επί των ακινήτων της Ιταλίας, και ένα κρατικό σχέδιο διάσωσης του υπό πτώχευση εθνικού αερομεταφορέα Alitalia.
- previous-disabled
- Page 1of 3
- next